(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 121

॥ శ్రీః ॥
6.121. అధ్యాయః 121
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
తృషార్తేన భీష్మేణ పానీయయాచనం ॥ 1 ॥ రాజభిః కలశేనానీతే జలే భీష్మేణ తన్నిందనపూర్వకమర్జునంప్రతి యాచనం
॥ 2 ॥ అర్జునేన పర్యన్యాస్త్రేణ భూమింభిత్త్వోత్థాపితసలిలధారయా భీష్మస్య తృష్ణాశమనం
॥ 3 ॥ భీష్మేణ దుర్యోధనంప్రతి అర్జునప్రశంసనపూర్వకం పాండవైః సహ శమోపదేశః ॥ 4 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 6-121-0x(4246)(44543)
వ్యుష్టాయాం తు మహారాజ శర్వర్యాం సర్వపార్థివాః।
పాండవా ధార్తరాష్ట్రాశ్చ ఉపాతిష్ఠన్పితామహం ॥ 6-121-1(44544)
తం వీరశయనే వీరం శయానం కురుసత్తమ।
అభివాద్యోపతస్థుర్వై క్షత్రియాః క్షత్రియర్షభం ॥ 6-121-2(44545)
కన్యాశ్చందనచూర్ణైశ్చ లాజైర్మాల్యైశ్చ సర్వశః ।
అవాకిరంఛాంతనవం తత్ర గత్వా సహస్రశః ॥ 6-121-3(44546)
స్త్రియో వృద్ధాస్తథా బాలాః ప్రేక్షకాశ్చ పృథగ్జనాః ।
సమభ్యయుః శాంతనవం భూతానీవ తమోనుదం ॥ 6-121-4(44547)
తూర్యాణి శతసంఖ్యాని తథైవ నటనర్తకాః।
శిల్పినశ్చ తథాఽఽజగ్ముః కురువృద్ధం పితామహం ॥ 6-121-5(44548)
ఉపాగంయ చ రాజేంద్ర సన్నహాన్విప్రముచ్య తే।
ఆయుధాని చ నిక్షిప్య సహితాః కురుపాండవాః ॥ 6-121-6(44549)
అన్వాసంత దురాధర్షం దేవవ్రతమరిందమం।
అన్యోన్యం ప్రీతిమంతస్తే యథాపూర్వం యథావయః ॥ 6-121-7(44550)
సా పార్థివశతాకీర్ణా సమితిర్భీష్మశోభితా।
శుశుభే భారతీ దీప్తా దివీవాదిత్యమండలం ॥ 6-121-8(44551)
విబభౌ చ నృపాణాం సా గంగాసుతముపాసతాం।
దేవానామివ దేవేశం పితామహముపాసతాం ॥ 6-121-9(44552)
భీష్మస్తు వేదనాం ధైర్యాన్నిగృహ్య భరతర్షభ ।
అభితప్తః శరైశ్చైవ నాతిహృష్టమనాఽబ్రవీత్ ॥ 6-121-10(44553)
శరాభితప్తకాయో హి శస్త్రసంపాతమూర్చ్ఛితః ।
పానీయమిత సంప్రేక్ష్య రాజ్ఞస్తాన్ప్రత్యభాషత ॥ 6-121-11(44554)
తతస్తే క్షత్రియా రాజన్నుపాజహ్రుః సమంతతః ।
భక్ష్యానుచ్చావచాన్రాజన్వారికుంభాంశ్చ శీతలాన్ ॥ 6-121-12(44555)
ఉపానీతం తు పానీయం దృష్ట్వా శాంతనవోఽబ్రవీత్।
న మేఽద్య సేవితుం యోగ్యా భోగాః కేవలమానుషాః ॥ 6-121-13(44556)
అపక్రాంతో మనుష్యేభ్యః శరశయ్యాం గతో హ్యహం।
ప్రతీక్షమాణస్తిష్ఠామి నివృత్తిం శశిసూర్యయోః ॥ 6-121-14(44557)
` సంజయ ఉవాచ। 6-121-15x(4247)
ఏవముక్త్వా తదోవాచ భీష్మః శరశతైశ్చితః।
పయః పాస్యామి గోపాలా గోమయం న తు గోమయం।
గోపయేనాగ్నివర్ణేన గోమయం న తు గోమయం ॥' 6-121-15(44558)
ఏవముక్త్వా శాంతనవో నిందన్వాక్యేన పార్థివాన్।
అర్జునం ద్రష్టుమిచ్ఛామీత్యభ్యభాషత భారత ॥ 6-121-16(44559)
అథోపేత్య మహాబాహురభివాద్య పితామహం ।
అతిష్ఠత్ప్రాంజలిః ప్రహ్వః కిం కరోమీతి చాబ్రవీత్ ॥ 6-121-17(44560)
తం దృష్ట్వా పాండవం రాజన్నభివాద్యాగ్రతః స్థితం।
అభ్యభాషత ధర్మాత్మా భీష్మః ప్రీతో ధనంజయం ॥ 6-121-18(44561)
దహ్యతీవ శరీర మే సంవృతస్య తవేషుభిః।
మర్మాణి పరిదూయంతే ముఖం చ పరిశుష్యతి ॥ 6-121-19(44562)
వేదనార్తశరీరస్య ప్రయచ్ఛాపో మమార్జున।
త్వం హి శక్తో మహేష్వాస దాతుమాపో యథావిధి ॥ 6-121-20(44563)
సంజయ ఉవాచ। 6-121-21x(4248)
అర్జునస్తు తథేత్యుక్త్వా రథమారుహ్య వీర్యవాన్।
అధిజ్యం బలవత్కృత్వా గాండీవం వ్యాక్షిపద్ధనుః ॥ 6-121-21(44564)
తస్య జ్యాతలనిర్ఘోషం విస్ఫూర్జితమివాశనేః ।
విత్రేసుః సర్వభూతాని సర్వే శ్రుత్వా చ పార్థివాః ॥ 6-121-22(44565)
తతః ప్రదక్షిణం కృత్వా రథేన రథినాం వరః।
శయానం భరతశ్రేష్ఠం సర్వశస్త్రభృతాం వరం ॥ 6-121-23(44566)
సంధాయ చ శరం దీప్తమభిమంత్ర్య స పాండవః।
పర్జన్యాస్త్రేణ సంయోజ్య సర్వలోకస్య పశ్యతః॥ 6-121-24(44567)
అవిధ్యత్పృథివీం పార్థః పార్శ్వే భీష్మస్య దక్షిణే ।
ఉత్పపాత తతో ధారా వారిణో విమలా శుభా ॥ 6-121-25(44568)
శీతస్యామృతకల్పస్య దివ్యగంధరసస్య చ ।
అతర్పయత్తతః పార్థః శీతయా జలధారయా ॥ 6-121-26(44569)
భీష్మం కురూణామృషభం దివ్యం దివ్యపరాక్రమం ।
కర్మణా తేన పార్థస్య శక్రస్యేవ వికుర్వతః ॥ 6-121-27(44570)
విస్మయం పరమం జగ్ముస్తతస్తే వసుధాధిపాః ।
తత్కర్మ ప్రేక్ష్య బీభత్సోరతిమానుషవిక్రమం ॥ 6-121-28(44571)
సంప్రావేపంత కురవో గావః శీతార్దితా ఇవ।
విస్మయాచ్చోత్తరీయాణి వ్యావిధ్యన్సర్వతో నృపాః ॥ 6-121-29(44572)
శంఖదుందుభినిర్ఘోషస్తుములః సర్వతోఽభవత్।
తృప్తః శాంతనవశ్చాపి రాజన్బీభత్సుమబ్రవీత్ ॥ 6-121-30(44573)
సర్వపార్థివవీరాణాం సన్నిధౌ పూజయన్నివ ।
నైతచ్చిత్రం మహాబాహో త్వయి కౌరవనందన ॥ 6-121-31(44574)
కథితో నారదేనాసి పూర్వర్షిరమితద్యుతే ।
వాసుదేవసహాయస్త్వం మహత్కర్మ కరిష్యసి ॥ 6-121-32(44575)
యన్నోత్సహతి దేవేంద్రః సహ దేవైరపి ధ్రువం ।
విదుస్త్వాం నిధనం పార్థ సర్వక్షత్రస్య తద్విదః ॥ 6-121-33(44576)
ధనుర్ధరాణామేకస్త్వం పృథివ్యాం ప్రవరో నృషు ॥ 6-121-34(44577)
మనుష్యా జగతి శ్రేష్ఠాః పక్షిణాం పతగేశ్వరః।
సరితం సాగరః శ్రేష్ఠో గౌర్వరిష్ఠా చతుష్పదాం ॥ 6-121-35(44578)
ఆదిత్యస్తేజసాం శ్రేష్ఠో గిరీణాం హిమవాన్వరః ।
జాతీనాం బ్రాహ్మణః శ్రేష్ఠః శ్రేష్ఠస్త్వమసి ధన్వినాం ॥ 6-121-36(44579)
న వై శ్రుతం ధార్తరాష్ట్రేణ వాక్యం
మయోచ్యమానం విదురేణ చైవ।
ద్రోణేన రామేణ జనార్దనేన
ముహుర్ముహుః సంజయేనాపి చోక్తం ॥ 6-121-37(44580)
పరీతబుద్ధిర్హి విసంజ్ఞకల్పో
దుర్యోధనో న చ తచ్ఛ్రద్దధాతి।
స శేష్యతే వై నిహతశ్చిరాయ
శాస్త్రాతిగో భీమబలాభిభూతః ॥ 6-121-38(44581)
సంజయ ఉవాచ। 6-121-39x(4249)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తద్వచః కౌరవేంద్రో
దుర్యోధనో దీనమనా బభూవ।
తమబ్రవిచ్ఛాంతనవోఽభివీక్ష్య
నిబోధ రాజన్భవ వీతమన్యుః ॥ 6-121-39(44582)
దృష్టం దుర్యోధనైతత్తే యథా పార్థేన ధీమతా।
జలస్య ధారా జనితా శీతస్యామృతగంధినః ॥ 6-121-40(44583)
ఏతస్య కర్తా లోకేఽస్మిన్నాన్యః కశ్చన విద్యతే।
ఆగ్నేయం వారుణం సౌంయం వాయవ్యమథ వైష్ణవం ॥ 6-121-41(44584)
ఐంద్రం పాశుపతం బ్రహ్మం పారమేష్ఠ్యం ప్రజాపతేః ।
ధాతుస్త్వష్టుశ్చ సవితుర్వైవస్వతమథాపి వా॥ 6-121-42(44585)
సర్వస్మిన్మానుషే లోకే వేత్త్యేకో హి ధనంజయః।
కృష్ణో వా దేవకీపుత్రో నాన్యో వేదేహ కశ్చన ॥ 6-121-43(44586)
అశక్యః పాండవస్తాత యుద్ధే జేతుం కథంచన ।
అమానుషాణి కర్మాణి యస్యైతాని మహాత్మనః ॥ 6-121-44(44587)
తేన సత్వవతా సంఖ్యే శూరేణాహవశోభినా ।
జిష్ణునా సమరే రాజన్సంధిర్భవతు మా చిరం ॥ 6-121-45(44588)
యావత్కృష్ణో మహాబాహుః స్వాధీనః కురుసత్తమ।
తావత్పార్థేన శూరేణ సంధిస్తే తాత యుజ్యతాం ॥ 6-121-46(44589)
యావన్న తే చమూః సర్వాః శరైః సన్నతపర్వభిః ।
నాశయత్యర్జునస్తావత్సంధిస్తే తాత య్రుజ్యతాం ॥ 6-121-47(44590)
యావత్తిష్ఠంతి సమరే హతశేషాః సహోదరాః ।
నృపాశ్చ బహవో రాజంస్తావత్సంధిః ప్రయుజ్యతాం ॥ 6-121-48(44591)
న నిర్దహతి తే యావత్క్రోధదీప్తేక్షణశ్చమూం ।
యుధిష్ఠిరో రణే తావత్సంధిస్తే తాత యుజ్యతాం ॥ 6-121-49(44592)
నకులః సహదేవశ్చ భీమసేనశ్చ పాండవః।
యావచ్చమూం మహారాజ నాశయంతి న సర్వశః ॥ 6-121-50(44593)
తావత్తే పాండవైర్వీరైః సౌహార్దం మమ రోచతే।
యుద్ధం మదంతమేవాస్తు తాత సంశాంయ పాండవైః ॥ 6-121-51(44594)
ఏతత్తే రోచతాం వాక్యం యదుక్తోఽసి మయాఽనఘ।
ఏతత్క్షమమహం మన్యే తవ చైవ కులస్య చ ॥ 6-121-52(44595)
త్యక్త్వా మన్యుం వ్యుపశాంయస్వ పార్థైః
పర్యాప్తమేతద్యత్కృతం ఫల్గునేన ।
భీష్మస్యాంతాదస్తు వః సౌహృదం చ
జీవంతు శేషాః సాధు రాజన్ప్రసీద ॥ 6-121-53(44596)
రాజ్యస్యార్దం దీయతాం పాండవానా-
మింద్రప్రస్థం ధరమరాజోఽభియాతు।
మా మిత్రధ్రుక్పార్థివానాం జఘన్యః
పాపాం కీర్తిం ప్రాప్స్యసే కౌరవేంద్ర॥ 6-121-54(44597)
మమావసానాచ్ఛాంతిరస్తు ప్రజానాం
సంగచ్ఛంతాం పాండవాః ప్రీతిమంతః।
పితా పుత్రం మాతులం భాగినేయో
భ్రాతా చైవ భ్రాతరం ప్రైతు రాజన్ ॥ 6-121-55(44598)
న చేదేవం ప్రాప్తకాలం వచో మే
మోహావిష్టః ప్రతిపత్స్యస్యబుద్ధ్యా ।
తప్స్యస్యంతే ఏతదంతాః స్థ సర్వే
సత్యామేతాం భారతీమీరయామి ॥ 6-121-56(44599)
సంజయ ఉవాచ। 6-121-57x(4250)
ఏతద్వాక్యం సౌహృదాదాపగేయో
మధ్యే రాజ్ఞాం భారతం శ్రావయిత్వా।
తూష్ణీమాసీచ్ఛల్యసంతప్తమర్మా
యోజ్యాత్మానం వేదనాం సంనియంయ ॥ 6-121-57(44600)
ధర్మార్థసహితం వాక్యం శ్రుత్వా హితమనామయం ।
నారోచయత పుత్రస్తే ముమూర్షురివ భేషజం ॥ ॥ 6-121-58(44601)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి ఏకవింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః ।

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes

6-121-4 పృధగ్జనాః ప్రాకృతా జనాః। భూతాని ప్రాణినో గంధర్వాదీని వా। తమోనుదం సూర్యం ॥
6-121-19 పరిదూయంతే పరితప్యంతే ॥
6-121-27 వికుర్వతో విశేషేణ కుర్వతః ॥
6-121-29 వ్యావిధ్యన్భ్రామితవంతః ॥
6-121-33 నిధనం నిధనహేతుః। తద్విదో దేవరహస్యజ్ఞాః ॥
6-121-35 జగతి భూలోకే ॥
6-121-52 క్షేమమితి పాఠే హితం ॥
6-121-53 ఫల్గునేన యత్కృతం ఏతదేతావదేవ పర్యాప్తమస్తు। చశబ్దాదేతావతాం భ్రాతౄణామంతాదపీతి ॥
6-121-57 యోజ్యయోగధారణాయుక్తం కృత్వా ॥
6-121-58 ధర్మార్థేతి శ్లోకః ఝo పుస్త ఏవాస్తి ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.